Λέων Διάκονος, Ιστορία
[Βιβλιογραφία]

Βυζαντινή πηγή του 10ου αι. που καλύπτει κυρίως την περίοδο 959-976, ενώ αναφέρεται επιλεκτικά και σε ορισμένα γεγονότα των επόμενων χρόνων (όπως η επανάσταση του Βάρδα Σκληρού και ο σεισμός του 989, ο οποίος προξένησε μεγάλες ζημιές στην Αγία του Θεού Σοφία). .
>>>> Εδώ, το έργο Ιστορία αναφέρεται μόνον ως πηγή. Σε αυτήν παραπέμπουμε οποτεδήποτε υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές. Οι μεταφράσεις και οι σχολιασμένες εκδόσεις των πηγών έχουν η κάθε μία την δική της συντομογραφία και ταυτότητα.

Λίγα στοιχεία είναι γνωστά για τη ζωή του Λέοντος του Διακόνου, ο οποίος γεννήθηκε γύρω στα 950 σε μία μικρασιατική κωμόπολη, αλλά μορφώθηκε και έζησε στην Κωνσταντινούπολη. Το σίγουρο είναι ότι χειροτονήθηκε διάκονος, απ’ όπου και το προσωνύμιο, και εντάχθηκε στον αυτοκρατορικό κλήρο.
Η Ιστορία του αποτελείται από δέκα βιβλία και αναφέρεται σε μία ένδοξη περίοδο της βυζαντινής ιστορίας, τον 10ο αιώνα, καλύπτοντας συγκεκριμένα το διάστημα από το 959 έως το 976. Περιγράφει την αυτοκρατορία κατά την εποχή του Νικηφόρου Β΄ Φωκά και του Ιωάννη Α΄ Τζιμισκή. Το έργο του συνεχίζει το σύγγραμμα του (Ψευδο) Συμεών, ενώ η Χρονογραφία του Ψελλού έρχεται να συνεχίσει την τελευταία φράση του Λέοντος.
Η Ιστορία αποτελεί μια καταγραφή γεγονότων ανάμεσα στην Κωνσταντινούπολη και τις περιπέτειες που εξελίσσονται στα πεδία των μαχών, από το σύνορο του Δούναβη μέχρι του Ευφράτη. Είναι μια εποχή που η αυτοκρατορία έχει να αντιμετωπίσει Σαρακηνούς στην Κρήτη και την Ανατολή, καθώς και Βούλγαρους και Ρως στα βορειοανατολικά της σύνορα. Η εκστρατεία κατά των Αράβων στην Κρήτη, με επικεφαλής τον Νικηφόρο Φωκά, δίνει την ευκαιρία στον Λέοντα να περιγράψει με εντυπωσιακό τρόπο την πολιορκία και την τελική κατάληψη του Χάνδακα (Ηράκλειο) το 961 από τους Βυζαντινούς. Άλλο ενδιαφέρον σημείο στο έργο είναι η εξιστόρηση της εκστρατείας του Ιωάννη Τζιμισκή εναντίον του Ρώς ηγεμόνα Σφενδοσλάβου την άνοιξη του 971. Ο Λέων περιγράφει με γλαφυρότητα και δυναμισμό τις μάχες ανάμεσα στους Βυζαντινούς και τους Ρως (τους αποκαλεί Σκύθες), έχοντας ως σκηνικό την περιοχή του Δούναβη και της Κάτω Μυσίας. Η περιγραφή θα τελειώσει με τη νίκη των Βυζαντινών και θα κορυφωθεί με τη σκηνή της συνάντησης του Σφενδοσλάβου και του Ιωάννη Τζιμισκή. Ο μεν Βυζαντινός αυτοκράτορας θα παρουσιαστεί έφιππος με την πανοπλία του, συνοδευόμενος από ιππείς ντυμένους στα χρυσά, ο δε Ρως ηγεμόνας κωπηλατώντας ένα μικρό μονόξυλο, σαν να ήταν ένας από τους στρατιώτες του και το μόνο που τον κάνει να ξεχωρίζει είναι η καθαρή λευκή εσθήτα και τα μαργαριταρένια σκουλαρίκια του.
Το κείμενο του Λέοντα είναι διανθισμένο και από πλήθος οιωνών, σημείων, θαυμάτων, ουράνιων φαινομένων και φυσικών καταστροφών, στοιχείων που κάνουν απολαυστική την ανάγνωσή του και μας δίνουν πληροφορίες για τις εσχατολογικές αντιλήψεις που επικρατούσαν κατά το τέλος του 10ου αιώνα, καθώς όλοι περίμεναν το έτος 1000. Οι αναφορές του σε αρχαιοελληνικά κείμενα, με προεξάρχοντα βέβαια τον Όμηρο, τον οποίο λατρεύουν οι Βυζαντινοί λόγιοι, είναι εντυπωσιακές. Ακόμα κι όταν περνάει από την Αδριανούπολη ο πολέμαρχος Ιωάννης Τζιμισκής, επικεφαλής πολυάριθμου στρατεύματος, ο Λέων δεν παραλείπει να θυμίσει στους αναγνώστες του ότι εκεί είχε πάει ο μητροκτόνος Ορέστης για να καθαρθεί από το έγκλημα (πριν από πάνω από 2.000 χρόνια!).

>> Προτεινόμενη έκδοση: Λέων Διάκονος, Ιστορία (2000) το πρωτότυπο και η νεοελληνική μεταγραφή από τον Βρασίδα Καραλή (εκδόσεις Κανάκη).
>>>>> Μπορείτε να βρείτε ψηφιοποιημένο το ελληνικό πρωτότυπο στο chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/http://khazarzar.skeptik.net/pgm/PG_Migne/Leo%20Diaconus_PG%20117/Historia.pdf